{"id":404,"date":"2026-06-21T17:16:04","date_gmt":"2026-06-21T17:16:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.autocratie.be\/?post_type=yada_wiki&p=404"},"modified":"2026-06-21T17:29:21","modified_gmt":"2026-06-21T17:29:21","slug":"benito-mussolini-2","status":"publish","type":"yada_wiki","link":"https:\/\/www.autocratie.be\/index.php\/wiki\/benito-mussolini-2\/","title":{"rendered":"Benito Mussolini"},"content":{"rendered":"
\n

Benito Amilcare Andrea Mussolini<\/b>\u00a0(Predappio<\/a>,\u00a029 juli<\/a>\u00a01883<\/a>\u00a0\u2013\u00a0Giulino di Mezzegra<\/a>,\u00a028 april<\/a>\u00a01945<\/a>) was een\u00a0Italiaans<\/a>\u00a0politicus<\/a>,\u00a0journalist<\/a>\u00a0en\u00a0onderwijzer<\/a>. Hij was van\u00a01922<\/a>\u00a0tot\u00a01943<\/a>\u00a0minister-president<\/a>\u00a0van Itali\u00eb. Na de\u00a0mars op Rome<\/a>\u00a0in oktober 1922 kwam Mussolini aan de macht en maakte hij van Itali\u00eb een\u00a0fascistische<\/a>\u00a0staat.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Jeugd en jonge jaren<\/h2>\n<\/div>\n

Mussolini werd geboren in\u00a0Predappio<\/a>, een klein plaatsje in het noorden van\u00a0Itali\u00eb<\/a>. Zijn vader Alessandro Mussolini werkte als smid en was een socialist. Zijn moeder Rosa was een katholieke\u00a0onderwijzeres<\/a>. Zijn antimonarchistische vader vernoemde hem naar\u00a0Benito Ju\u00e1rez<\/a>, een\u00a0Mexicaans<\/a>\u00a0revolutionair, op wiens bevel keizer\u00a0Maximiliaan<\/a>\u00a0gefusilleerd werd. Zijn tweede en derde voornamen verwijzen naar de Italiaanse socialisten\u00a0Andrea Costa<\/a>\u00a0en\u00a0Amilcare Ciprian<\/a>. In zijn jeugd werd Mussolini sterk be\u00efnvloed door zijn socialistische vader.<\/p>\n

Hij is getrouwd geweest met\u00a0Ida Dalser<\/a>, met wie hij een zoon\u00a0Benito Albino Mussolini<\/a>\u00a0had en dan met\u00a0Rachele Mussolini<\/a>, met wie hij vijf kinderen heeft gekregen:\u00a0Edda Mussolini<\/a>,\u00a0Vittorio Mussolini<\/a>,\u00a0Bruno Mussolini<\/a>,\u00a0Romano Mussolini<\/a>\u00a0en\u00a0Anna Maria Mussolini<\/a>.<\/p>\n

\n
\n

Socialist<\/h3>\n<\/div>\n

Mussolini studeerde voor onderwijzer, maar stond slechts een korte tijd voor de klas. De politiek van het\u00a0socialisme<\/a>\u00a0trok hem meer dan het onderwijs en hij sloot zich aan bij de\u00a0Socialistische Partij van Itali\u00eb<\/a>\u00a0(PSI). De PSI was over het algemeen een\u00a0revisionistische<\/a>\u00a0partij, maar bezat wel een sterke\u00a0marxistische<\/a>\u00a0vleugel. Mussolini sloot zich aan bij deze vleugel en keerde zich sterk tegen het revisionistisch socialisme. Om zijn\u00a0dienstplicht<\/a>\u00a0te ontlopen vluchtte hij tijdelijk naar\u00a0Zwitserland<\/a>\u00a0(1902<\/a>–1904<\/a>). Hier kwam hij in contact met vooraanstaande marxisten.<\/p>\n

Ondanks zijn\u00a0antimilitarisme<\/a>\u00a0vervulde hij na zijn terugkeer in\u00a0Itali\u00eb<\/a>\u00a0toch zijn\u00a0dienstplicht<\/a>\u00a0(1906<\/a>). In 1909 werd Mussolini secretaris van de\u00a0vakbond<\/a>\u00a0van\u00a0Trentino<\/a>\u00a0(Zuid-Tirol<\/a>). Hij ontdekte zijn roeping als\u00a0propagandist<\/a>\u00a0en schreef tal van socialistische brochures met een sterk\u00a0antimilitaristisch<\/a>\u00a0en\u00a0antiklerikaal<\/a>\u00a0karakter.<\/p>\n

Hij sprak zich uit tegen de Italiaanse oorlog tegen het\u00a0Ottomaanse Rijk<\/a>, die als doel de verovering van\u00a0Libi\u00eb<\/a>\u00a0had. In 1912 werden de revisionisten uit de partij gestoten en werd Mussolini hoofdredacteur van\u00a0Avanti!<\/a><\/i>\u00a0(‘Voorwaarts’). In dit marxistische blad sprak hij zich uit voor de revolutie. Toen de\u00a0Eerste Wereldoorlog<\/a>\u00a0uitbrak sprak hij zich uit voor neutraliteit, omdat in zijn visie oorlogen slechts de belangen van de landeigenaren verdedigen met het bloed van de arbeider. Hij was dan ook, evenals velen met hem, verbouwereerd en enorm teleurgesteld toen Duitse en Oostenrijkse socialisten afweken van de socialistische lijn van neutraliteit en in de oorlog de zijde van hun regering kozen. Op dat moment verloor hij het geloof in het internationale socialisme. Hierdoor veranderde hij zijn visie op neutraliteit van een absolute naar een van voorwaardelijke neutraliteit. Als Itali\u00eb het risico liep om te worden aangevallen dan moest zij zich durven verdedigen. Dit viel, zoals hij al had verwacht, niet in goede aarde bij andere leiders van de PSI die hem als een verrader beschouwden. Hierdoor moest hij\u00a0Avanti!<\/i>\u00a0verlaten, waarna hij het blad\u00a0Il Popolo d’Italia<\/a><\/i>\u00a0stichtte dat later in Itali\u00eb het toonaangevende fascistische orgaan zou worden. In dit blad begon hij artikelen te schrijven waarin hij erop aandrong dat Itali\u00eb aan de zijde van de democratische landen van de\u00a0geallieerden<\/a>\u00a0(Entente) aan de oorlog zou deelnemen tegen de monarchistische landen van de\u00a0centrale mogendheden<\/a>. Zijn kritiek was vooral gericht tegen het\u00a0keizerrijk Duitsland<\/a>. Vanuit zijn socialistische achtergrond was hij van mening dat een burger rechten mag opeisen voor iets waarvoor hij hard gewerkt heeft. Door de oorlog kwam hij tot de conclusie dat een burger dat recht verliest indien hij niet voor het land wil vechten waar hij zijn identiteit en bestaan aan te danken heeft. Hij sloot zich aan bij diegenen die dat wel wilden en keerde zich tegen die socialisten die dat niet wilden. Een aantal fabrikanten zagen het nut van Mussolini’s krant om Itali\u00eb te bewegen de kant van de geallieerden te kiezen en besloten hem te financieren. Later toen de krant in financi\u00eble problemen kwam heeft Mussolini zelfs geld van de Franse regering geaccepteerd om de krant te kunnen laten voortbestaan.[<\/span>1]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Soldaat<\/h3>\n<\/div>\n

Toen Itali\u00eb deelnam aan de\u00a0Eerste Wereldoorlog<\/a>\u00a0werd Mussolini als vrijwilliger aan het front met\u00a0Oostenrijk-Hongarije<\/a>\u00a0gestationeerd. Hij schopte het tot\u00a0sergeant<\/a>. Op\u00a023 februari<\/a>\u00a01917<\/a>\u00a0raakte hij gewond door 40 granaatscherven en werd hij opgenomen in het ziekenhuis. Hij kon daarna niet meer deelnemen aan de strijd. Nadat hij genezen was, greep hij weer naar de pen. In\u00a0Il Popolo d’Italia<\/i>\u00a0schreef hij positief over de\u00a0Februarirevolutie van 1917<\/a>\u00a0en de Russische socialistenleider\u00a0Aleksandr Kerenski<\/a>\u00a0(de bolsjewieken waren toen nog niet aan de macht). Steeds meer begon Mussolini te verlangen naar de revolutie. Hij keerde zich echter wel af van een marxistische revolutie en hij streefde naar een socialistische of nationalistische revolutie.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Stichter van het Italiaanse fascisme<\/h2>\n<\/div>\n
\n
\n

Fasci di Combattimento<\/h3>\n<\/div>\n

Na de\u00a0Eerste Wereldoorlog<\/a>\u00a0streefden de communisten naar een\u00a0revolutie<\/a>, de reformistisch-socialisten naar een verdere uitbreiding van de\u00a0democratie<\/a>\u00a0en de\u00a0middenklasse<\/a>\u00a0naar een herstel van de orde en garanties voor het veiligstellen van hun bezittingen. De nationalisten wilden meer annexaties van\u00a0Joegoslavisch<\/a>\u00a0en\u00a0Oostenrijks<\/a>\u00a0grondgebied.<\/p>\n

Veel Italianen, onder wie Mussolini, waren boos omdat hun land bij de vredesverdragen tekort was gedaan, aangezien de geallieerden de afspraken van het\u00a0Pact van Londen<\/a>\u00a0niet waren nagekomen. Op basis van dat verdrag had Itali\u00eb besloten aan de oorlog deel te nemen. En die oorlog had diepe wonden in de samenleving en de economie geslagen. Honderdduizenden keerden niet meer terug van het slagveld, de nationale schuld was torenhoog, en er heerste schaarste. Hierdoor braken er in 1919 en 1920 enorme stakingen en onlusten uit. Ten gevolge van deze “twee rode jaren” (Biennio Rosso<\/i>), die in andere landen zoals Duitsland en Hongarije leidde tot communistische\u00a0radenrepublieken<\/a>, ontstond er een sterke tegenreactie, die vooral de op orde en discipline ge\u00ebnte fascistische beweging een enorme impuls gaf.<\/p>\n

Op\u00a023 maart<\/a>\u00a01919<\/a>\u00a0stichtte Mussolini op de\u00a0Piazza San Sepolcro<\/a>\u00a0in\u00a0Milaan<\/a>\u00a0de\u00a0Fasci di Combattimento<\/a><\/i>. Deze groep bestond voor een groot deel uit veteranen. De beweging groeide snel. De leden, die zich fascisten noemden, droegen een zwart hemd, een zwarte muts en veelal wapens. Van een sterk leiderschap was geen sprake. Dat was juist gedecentraliseerd en iedere stad of streek had haar eigen fascistenbaas. Een dergelijke baas werd\u00a0ras<\/a><\/i>\u00a0genoemd, naar de Ethiopische provinciegouverneurs. Het kostte Mussolini vaak moeite om alle ras op \u00e9\u00e9n lijn te krijgen. De fascisten knokten met hun vijanden, de socialisten, de communisten, de leden van de katholieke volkspartij, hun vakbonden en hun kranten, waarbij veel doden vielen. Op 15 april 1919 viel een groep fascisten het redactiebureau van de socialistische partijkrant\u00a0Avanti!<\/i>\u00a0aan, waarbij vier socialisten gedood werden.[<\/span>2]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0De fascisten pleegden het meeste geweld op de\u00a0Povlakte<\/a>. De grootgrondbezitters op de Povlakte zochten steun bij de fascisten tegen de landarbeiders. Die hadden door socialistische arbeidsbureaus en stakingen hoge lonen afgedwongen. De fascistische\u00a0zwarthemden<\/a>\u00a0vielen op 21 november 1920 het stadshuis van\u00a0Bologna<\/a>\u00a0binnen omdat socialistische ambtenaren een rode vlag hadden opgehangen. Bij deze aanval vielen zes doden onder de ambtenaren. In het eerste halfjaar van 1921 werden \u2013 volgens fascistische partijdocumenten \u2013 de gebouwen van 17 drukkerijen, 59 socialistische partijbureaus, 119 arbeidsbureaus, 107 co\u00f6peraties, 83 boerenbonden, 151 socialistische clubs en 151 culturele verenigingen vernield door de fascisten.[<\/span>3]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Door de fascistische aanvallen tussen 1 januari en 7 april 1921 werden 41 socialisten, 20 politieagenten en 16 andere personen vermoord.[<\/span>3]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Een favoriete afstraffing van tegenstanders was het laten opdrinken van\u00a0wonderolie<\/a>. In Noord-Itali\u00eb namen de zwarthemden hele dorpen en steden over.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Partij<\/h3>\n<\/div>\n

Mussolini streefde inmiddels naar een sterk leiderschap en rond\u00a01921<\/a>\u00a0werd de fascistische beweging omgezet in een politieke partij: de\u00a0Partito Nazionale Fascista<\/a>\u00a0(PNF). Mussolini werd de absolute leider en het gezicht van de partij. Hij voerde de titel\u00a0Duce<\/i>\u00a0(van het Latijnse\u00a0Dux<\/i>\u00a0= legeraanvoerder). Tegelijkertijd met de oprichting van de PNF werd er een partijprogramma aangenomen. Het republicanisme en antiklerikalisme werden afgezworen vanwege praktische redenen (de bevolking van Itali\u00eb was katholiek en het merendeel monarchistisch), maar bleven op de achtergrond, zeker ook bij Mussolini, een rol spelen.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Minister-president<\/h2>\n<\/div>\n

Bij de verkiezingen van mei 1921 deed de PNF mee met de lijst\u00a0Nationaal Blok<\/a><\/i>, waarin ze samenwerkten met liberalen en nationalisten. Deze lijst stond onder leiding van de liberaal\u00a0Giovanni Giolitti<\/a>. Bij deze verkiezingen kreeg het Nationaal Blok in totaal 105 parlementszetels die ingenomen werden door 52 liberalen, 33 fascisten en 20 nationalisten van de\u00a0Italiaanse Nationalistische Associatie<\/a>. Daarnaast kreeg de PNF bij kiesdistricten waar ze zelfstandig meededen nog eens twee zetels. Bij de verkiezingen van 1921 kwamen in totaal 35 fascisten in het parlement.[<\/span>3]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0De Italiaanse Nationalistische Associatie fuseerde in 1923 met de fascistische partij. Als parlementslid keerde Mussolini zich vooral tegen de\u00a0democratie<\/a>.<\/p>\n

\n
\n

Mars op Rome<\/h3>\n<\/div>\n
<\/a>
Voorafgaand aan de mars op Rome inspecteert Mussolini (links) zijn troepen te\u00a0Napels<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

In oktober 1922 begon een\u00a0mars op Rome<\/a>. Uit vier verschillende richtingen vertrokken groepen fascisten met de bedoeling de hoofdstad over te nemen. Iedere groep werd geleid door een vooraanstaand leider van de beweging. De regering reageerde sterk verdeeld. De demissionaire premier\u00a0Luigi Facta<\/a>\u00a0liet politie en treinpersoneel 20.000 deelnemers aan de mars tegenhouden in\u00a0Civita Vecchia<\/a>,\u00a0Orte<\/a>\u00a0en\u00a0Avezzano<\/a>. Negenduizend uitgeputte zwarthemden bereikten ten slotte op 28 oktober in de regen de buitenwijken van Rome. Koning\u00a0Victor Emanuel III<\/a>\u00a0weigerde Facta’s wet voor de noodtoestand te ondertekenen. Hij vreesde een\u00a0burgeroorlog<\/a>\u00a0als er soldaten zouden overlopen en bood Mussolini (die overigens niet meeliep maar in Milaan bleef en een vluchtweg naar\u00a0Zwitserland<\/a>\u00a0had voorbereid voor het geval de mars mislukte) het premierschap aan. Mussolini accepteerde en kwam op 30 oktober 1922 meteen naar Rome. Op 31 oktober werd aan 10.000 zwarthemden, inmiddels van voedsel en droge kleren voorzien, een parade door Rome toegestaan, waarbij zeven doden en 17 gewonden vielen. Na aanzienlijke schade aan kantoren van kranten van de oppositie zette Mussolini ze diezelfde avond Rome uit.[<\/span>4]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Hij werd premier van een\u00a0coalitiekabinet<\/a>\u00a0van fascisten, katholieken, liberalen en socialisten. Mussolini keerde zich echter spoedig tegen zijn coalitiegenoten en gooide ze een voor een uit de coalitie: de socialisten werden als eersten weggewerkt en moesten ondergronds gaan opereren, de liberalen werden uit de regering gezet, maar mochten hun zetels in het parlement behouden, mits zij de fascistische politiek zouden steunen. De katholieke partij werd het werken onmogelijk gemaakt. Een deel van haar leiders week uit naar het buitenland. De rest van de partij opereerde sindsdien eveneens ondergronds.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Moord op Matteotti<\/h3>\n<\/div>\n

Sinds\u00a01924<\/a>\u00a0regeerde Mussolini met volmachten en liet zich verheerlijken als\u00a0il Duce<\/i>, die\u00a0altijd gelijk heeft<\/i>\u00a0(ha sempre ragione<\/i>). De eerste ernstige crisis die het regime kreeg te verwerken was de moord op de reformistisch-socialistische leider\u00a0Giacomo Matteotti<\/a>, die op 30 mei 1924 geprotesteerd had tegen de onwettige maatregelen van Mussolini: hij wilde de verkiezingen ongeldig laten verklaren, na een verzoek van Mussolini diezelfde dag om in een keer een paar duizend wetten goed te keuren en de miljoen klachten over de verkiezingen niet te behandelen.<\/p>\n

Op 10 juni 1924 raakte Matteotti vermist en de publieke opinie verdacht de fascisten ervan hem te hebben vermoord. Mussolini ontkende stellig iets te maken te hebben met de verdwijning. Na de moord op 10 juni werd het lichaam van Matteotti pas op 16 augustus 1924 ontdekt even buiten\u00a0Rome<\/a>. Matteotti was in een auto ontvoerd en doodgeslagen, volgens vrijwel iedereen door fascisten en handlangers van de regering. De auto waarmee Matteotti ontvoerd was, werd door de politie teruggevonden. Het bleek dat een aantal fascisten achter de moord zat.[<\/span>1]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n

Vanwege de betrokkenheid van zijn adviseurs Rossi,\u00a0Aldo Finzi<\/a>\u00a0en Marinelli werd alom aangenomen dat de moord met medeweten van Mussolini was gepleegd.[<\/span>5]<\/span><\/span><\/a><\/sup>[<\/span>6]<\/span><\/span><\/a><\/sup>[<\/span>7]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Mussolini had al op 11 juni 1924 elke betrokkenheid ontkend. Later moest Mussolini’s fascistische onderminister van Binnenlandse Zaken, Finzi, de welgestelde joodse financier van de partij, aftreden. (Mussolini bekleedde zelf het ministerschap van Binnenlandse Zaken).<\/p>\n

Ten slotte stelde Mussolini zichzelf op 3 januari 1925 in een rede in het parlement verantwoordelijk voor de moord. Maar uiteindelijk doorstond hij de nationale storm van protest, dankzij de greep die hij op de pers had. Na enige tijd waren de meeste mensen de zaak-Matteotti al weer vergeten.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Dictator<\/h3>\n<\/div>\n

Vanaf 1925 liet Mussolini alle schijn van een democratisch bestuur varen en regeerde hij als\u00a0dictator<\/a>. Dit kwam ook tot uiting in zijn optreden: bravoure, show, veel gezwaai met handen, militaristische uitspraken enzovoorts. Op verschillende momenten stond Mussolini persoonlijk aan het hoofd van de ministeries van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken, Koloni\u00ebn, Defensie en Openbare Werken. Soms stond hij gelijktijdig aan het hoofd van zeven ministeries, in combinatie met de functie van eerste minister. Langzaam groeide het idee dat Mussolini Itali\u00eb zou hebben gered van de\u00a0bolsjewieken<\/a>\u00a0(communisten).<\/p>\n

In de stad\u00a0Rome<\/a>\u00a0is Mussolini verantwoordelijk geweest voor het afbreken van de oude middeleeuwse buurt bij het\u00a0Colosseum<\/a>. Hij heeft er een brede weg aan laten leggen, de Via dell’Impero, later omgedoopt tot\u00a0Via dei Fori Imperiali<\/a>. Dat hij de treinen zogenaamd op tijd liet rijden, is een van de vele staaltjes van zijn geslaagde propaganda:[<\/span>8]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0het wordt ook nu nog vaak geloofd. Elders in Europa werd het doen en laten van Mussolini destijds met enige welwillendheid bezien. Al was hij een praalhans en bediende hij zich van weinig zachtzinnige methoden, een massamoordenaar was hij niet en hij leek toch meer klaar te spelen dan veel zwakke naoorlogse democratische regeringen in Europa, waar een algehele malaise en\u00a0cultuurpessimisme<\/a>\u00a0heersten. Zo merkte bijvoorbeeld het Nederlandse protestants-christelijke ge\u00efllustreerde jongerenweekblad\u00a0Timotheus<\/i>\u00a0van 20 november 1926 op dat Mussolini een geweldig organisatorisch talent had, en dat hij het vadsig luie, onbetrouwbare Italiaanse ras wilde maken tot een volk van vlijtige en eerlijke werkers. Daarnaast sprak het de vrees uit dat zijn macht hem naar het hoofd zou stijgen en hij zich in onberaden buitenlandse avonturen zou storten.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Beleid<\/h3>\n<\/div>\n

Mussolini trachtte met projecten de economische\u00a0malaise<\/a>\u00a0in het land te bestrijden. Volgens de propaganda was hij hierin succesvol. Onder zijn autoritaire bewind vonden geen gewelddadige stakingen of vechtpartijen plaats – behalve door fascistische bendes zelf – zodat de economie weer enigszins kon draaien.<\/p>\n

Vele projecten dienden vooral zijn prestige. Bijvoorbeeld de\u00a0strijd om het graan<\/i>: Itali\u00eb moest wat de\u00a0graanproductie<\/a>\u00a0betreft onafhankelijk worden van het buitenland, terwijl import goedkoper was. Er was meer\u00a0kunstmest<\/a>\u00a0uit het buitenland nodig, kleine boeren gingen ten onder, rendabeler landbouwproducten werden minder geteeld.<\/p>\n

Dat veel van zijn maatregelen niet werden uitgevoerd – het ging Mussolini vooral om de afkondiging met veel\u00a0bombarie<\/a>\u00a0– voorkwam vaak grotere schade. Hij voerde eerst een\u00a0privatiseringsbeleid<\/a>, dat hij zoals zoveel maatregelen later gedeeltelijk terugdraaide. Eerst bestreed hij verstedelijking, later bevorderde hij die weer enzovoorts. De steun van de bevolking bleek niet groot.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Aanslag<\/h3>\n<\/div>\n

Op 7 april 1926 pleegde de Ierse activiste\u00a0Violet Gibson<\/a>\u00a0een aanslag op Mussolini. De aanslag mislukte, en Gibson werd naar Groot-Brittanni\u00eb gedeporteerd.[<\/span>9]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Een Nieuw Romeins Rijk<\/h2>\n<\/div>\n
\n
\n

Verdrag van Lateranen<\/h3>\n<\/div>\n

In\u00a01929<\/a>\u00a0sloot Mussolini met het\u00a0Verdrag van Lateranen<\/a>\u00a0een\u00a0concordaat<\/a>\u00a0met het\u00a0Vaticaan<\/a>. Zo slaagde Mussolini erin om het geschil met het Vaticaan op te lossen dat was ontstaan na de Italiaanse eenwording – wat geen enkele Italiaanse staatsman voor hem was gelukt. Mussolini erkende het Vaticaan als soeverein land en beloofde dat het katholieke onderwijs en de jeugdbeweging zouden blijven bestaan, mits de katholieken mee zouden werken aan zijn regime. De katholieke geestelijkheid ontving staatssubsidies en was vrijgesteld van belastingen. Paus\u00a0Pius XI<\/a>\u00a0prees Mussolini en de offici\u00eble katholieke krant verklaarde:<\/p>\n

Itali\u00eb is teruggegeven aan God en God aan Itali\u00eb.<\/p>\n

<\/div>\n<\/blockquote>\n

De\u00a0antiklerikale<\/a>\u00a0Mussolini, sinds\u00a01927<\/a>\u00a0gedoopt<\/a>, hield zich niet aan het concordaat. Vanaf\u00a01929<\/a>\u00a0werden de katholieke jeugdbewegingen ontbonden en werd alleen de fascistische jeugdbeweging (Balilla<\/i>) nog toegestaan. Het\u00a0racisme<\/a>, dat eind jaren dertig zijn intrede deed in het fascisme, maakte een einde aan de goede relaties met het Vaticaan.\u00a0Paus Pius XI<\/a>\u00a0had zich met de\u00a0encycliek<\/a>\u00a0Mit brennender Sorge<\/a><\/i>\u00a0tegen racistische theorie\u00ebn gekeerd.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Expansie<\/h3>\n<\/div>\n

In\u00a01933<\/a>\u00a0kwam\u00a0Adolf Hitler<\/a>\u00a0in\u00a0Duitsland<\/a>\u00a0aan de macht. Aanvankelijk behandelde Mussolini Hitler als een minderwaardige leerling dictator, wat voor deze moeilijk te verteren was. Hitler beschouwde Mussolini echter wel als voorbeeld.<\/p>\n

Toen\u00a0nazi’s<\/a>\u00a0in Oostenrijk tevergeefs een\u00a0coup<\/a>\u00a0pleegden tegen bondskanselier\u00a0Engelbert Dollfuss<\/a>\u00a0– die daarbij overigens wel om het leven kwam -, mobiliseerde Itali\u00eb tegen Duitsland. Hitler, toen nog niet bij machte om een oorlog te beginnen, trok zijn plannen met\u00a0Oostenrijk<\/a>\u00a0tijdelijk in.<\/p>\n

Aanvankelijk was Mussolini tevreden met wat hij had: een Itali\u00eb dat naar buiten toe als een sterk land overkwam. Maar het was frustrerend voor hem dat Itali\u00eb vergeleken met andere Europese landen zoals Frankrijk, Portugal, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, maar weinig koloni\u00ebn had, naar eigen zeggen ‘slechts een verzameling woestijnen’ (toen was in\u00a0Libi\u00eb<\/a>\u00a0nog geen aardolie ontdekt).<\/p>\n

<\/a>
Mussolini tijdens een toespraak<\/figcaption><\/figure>\n

Mussolini droomde van een herstel van het\u00a0Romeinse Rijk<\/a>\u00a0en hij beschouwde het Middellandse Zeegebied als Italiaanse invloedssfeer omdat de Romeinen de\u00a0Middellandse Zee<\/a>\u00a0ooit\u00a0Mare Nostrum<\/a><\/i>, ‘onze zee’, hadden kunnen noemen. Hij liet zijn oog vallen op\u00a0Ethiopi\u00eb<\/a>, naast\u00a0Liberia<\/a>\u00a0het enige land in\u00a0Afrika<\/a>\u00a0dat geen\u00a0kolonie<\/a>\u00a0was. Het had de Italiaanse legers in\u00a01896<\/a>\u00a0verslagen toen deze een poging deden het land te onderwerpen. Deze nederlaag moest volgens Mussolini gewroken worden. In\u00a01936<\/a>\u00a0viel het Italiaanse leger het zwakke Ethiopi\u00eb aan. Het Ethiopische leger kon welgeteld \u00e9\u00e9n sportvliegtuigje inzetten tegenover de overweldigende overmacht van het Italiaanse leger. De Italianen, die wapens gebruikten die verboden waren door de\u00a0Geneefse Conventie<\/a>\u00a0– zoals\u00a0gifgas<\/a>\u00a0-, behaalden spoedig de overwinning en Ethiopi\u00eb werd een Italiaanse kolonie met koning\u00a0Victor Emmanuel III<\/a>\u00a0als keizer. Door het beginnen van een oorlog en het gebruik van gifgas daalde het aanzien van Mussolini in de westerse wereld aanzienlijk. Via de\u00a0Volkenbond<\/a>\u00a0werden enkele economische sancties tegen Itali\u00eb afgekondigd, waardoor het land geen\u00a0katoen<\/a>\u00a0meer kon invoeren. Dit stimuleerde in Itali\u00eb het onderzoek naar\u00a0kunstvezels<\/a>. Hij zocht meer samenwerking met nazi-Duitsland, geleid door zijn ‘minderwaardige’ pupil Adolf Hitler (Noord-Europeanen waren in zijn ogen nog steeds barbaren).<\/p>\n

Vanaf eind\u00a01936<\/a>\u00a0mengde Mussolini zich in de\u00a0Spaanse Burgeroorlog<\/a>\u00a0en begon de\u00a0falangisten<\/a>\u00a0en de\u00a0nationalisten<\/a>\u00a0van\u00a0Francisco Franco<\/a>\u00a0(militair) te steunen. In september 1937 bezocht Mussolini Hitler in\u00a0Duitsland<\/a>. Hij was onder de indruk van diens vorderingen. Mussolini begon steeds sterker naar Hitler te neigen, terwijl de relaties met het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk steeds slechter werden.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Jodenvervolging<\/h3>\n<\/div>\n

Aanvankelijk deed Mussolini\u00a0antisemitisme<\/a>\u00a0af als ‘onwetenschappelijk’ en ‘belachelijk’. Een van zijn\u00a0ma\u00eetresses<\/a>,\u00a0Margherita Sarfatti<\/a>, auteur van het propagandaboek\u00a0Dux<\/i>\u00a0over Mussolini, was\u00a0joods<\/a>, evenals partijleden en adviseurs.<\/p>\n

Mussolini volgde Hitler en voerde in oktober en november\u00a01938<\/a>\u00a0naar Duits voorbeeld antisemitische wetten in, samen met de ‘campagne tegen de burgerlijkheid’. ‘Gemengde’ huwelijken tussen joden en niet-joden werden ondanks hevige kritiek van de Italiaanse kerk op raciale gronden verboden, zoals eerder na de verovering van\u00a0Ethiopi\u00eb<\/a>\u00a0huwelijken tussen Ethiopi\u00ebrs en Italianen. Joodse kinderen mochten niet meer naar gewone scholen samen met kinderen van het zogenaamd superieure Italiaanse ras. Joden werden verwijderd uit de partij, het ambtenarenkorps, het leger enzovoorts en mochten geen grote bedrijven of veel land meer bezitten. De\u00a0Jodenvervolging<\/a>\u00a0strekte zich in Itali\u00eb nog niet uit tot systematische moord. Mussolini zou tijdens de\u00a0Tweede Wereldoorlog<\/a>\u00a0gepoogd hebben om deportatie van joden te voorkomen uit gebieden die door Itali\u00eb bezet waren. Ook Italiaanse overheidsfunctionarissen in Itali\u00eb zelf en de bezette gebieden werkten halfhartig of niet mee aan de vervolgingen. Hierdoor werden de door Itali\u00eb bezette gebieden in\u00a0Joegoslavi\u00eb<\/a>\u00a0een vluchtoord voor joden uit\u00a0Servi\u00eb<\/a>\u00a0en\u00a0Kroati\u00eb<\/a>. Ook na de bezetting van Zuid-Frankrijk in 1942 vluchtten veel joden naar de Italiaanse bezettingszone.<\/p>\n

In\u00a01943<\/a>\u00a0kwam Mussolini ten val en werd hij door de Duitsers aan het hoofd gesteld van de\u00a0Italiaanse Sociale Republiek<\/a>, een\u00a0marionettenregering<\/a>. De Duitsers namen de macht over en begonnen joden uit Itali\u00eb vanaf dan daadwerkelijk naar\u00a0concentratiekampen<\/a>\u00a0af te voeren, hetgeen door verzet en\u00a0onderduik<\/a>\u00a0niet altijd effectief bleek. Uiteindelijk zijn naar schatting 7000 tot 9000 Italiaanse joden omgekomen.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Deelname aan de Tweede Wereldoorlog<\/h3>\n<\/div>\n
<\/a>
Mussolini (links) met\u00a0Hitler<\/a>\u00a0tijdens een bezoek aan bezet\u00a0Joegoslavi\u00eb<\/a>, tussen 1941 en 1943<\/figcaption><\/figure>\n

In\u00a01939<\/a>\u00a0viel Itali\u00eb\u00a0Albani\u00eb<\/a>\u00a0binnen, dat niet eens een leger had maar slechts een\u00a0gendarmerie<\/i>. Albani\u00eb werd na drie dagen verslagen en koning\u00a0Zog I van Albani\u00eb<\/a>\u00a0en diens vrouw, koningin\u00a0Geraldine Apponyi<\/a>, weken uit naar\u00a0Engeland<\/a>, waarna Albani\u00eb door Itali\u00eb werd geannexeerd. Itali\u00eb sloot zich aan bij Duitsland en de\u00a0As Berlijn-Rome<\/a>\u00a0was geboren. Mussolini ging ervan uit dat het nog wel een paar jaar zou duren voor een grote oorlog zou uitbreken. Volgens de planning zou het Italiaanse leger pas in\u00a01943<\/a>\u00a0gereed zijn voor de strijd.<\/p>\n

Duitsland viel echter al in\u00a01939<\/a>\u00a0Polen<\/a>\u00a0binnen, waarna het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk Duitsland de oorlog verklaarden. Mussolini twijfelde lang of hij zich ook in de oorlog moest mengen. Hij wilde niet als lafaard en breker van de Ascoalitie gezien worden maar aan de andere kant was hij beducht voor het risico dat de geallieerden de oorlog toch zouden winnen. Bovendien zag hij Hitler als concurrent en zou het hem goed uitkomen, als die eens wat werd afgeremd. Hij verklaarde zich tot non-belligerent (niet-strijdende partij) en wachtte voorlopig af. Wel stelde hij op 2 september 1939 een conferentie voor maar dit voorstel werd niet geaccepteerd.<\/p>\n

De Duitse overwinningen in 1940 veranderden de zaak voor Mussolini. Duitsland had binnen enkele maanden West-Europa veroverd in een aantal snelle militaire campagnes, en beheerste nu de Atlantische kust van\u00a0Biarritz<\/a>\u00a0tot de\u00a0Noordkaap<\/a>. De aanvoerroute voor\u00a0ijzererts<\/a>\u00a0was in Duitse handen en Frankrijk was militair verslagen. Nu hoopte Mussolini snel aan een oorlog deel te nemen die al gewonnen leek en eiste\u00a0Corsica<\/a>,\u00a0Tunesi\u00eb<\/a>\u00a0en\u00a0Savoye<\/a>\u00a0van Frankrijk. Uiteindelijk verklaarde hij pas op\u00a010 juni<\/a>\u00a01940<\/a>\u00a0de oorlog en viel hij Frankrijk aan in de\u00a0Provence<\/a>\u00a0en de\u00a0Alpes-Maritimes<\/a>, om daar wat territoriale winst te kunnen boeken. Het reeds door de Duitsers half verslagen Franse leger kon zich daar echter handhaven tegen de zwakke en ongemotiveerde Italiaanse troepen en pas na de door Duitsland opgelegde wapenstilstand kon Itali\u00eb een paar kleine stukjes land annexeren ten koste van het door het\u00a0Vichyregime<\/a>\u00a0bestuurde deel van Frankrijk. De overige eisen wilde Hitler niet inwilligen omdat hij de medewerking van Vichy-Frankrijk nodig had. Hoewel de Fascistische Partij en de media naar buiten toe de oorlog toejuichten, waren de gevoelens gemengd in alle lagen van de bevolking. Velen, met name binnen het leger, beseften dat Itali\u00eb niet klaar was voor een grote oorlog en dat Mussolini tegenstanders had uitgezocht die van een ander kaliber waren dan Ethiopi\u00eb en Albani\u00eb. Buiten Itali\u00eb werd met afkeer gereageerd op het plotseling aanvallen van een reeds verslagen tegenstander.\u00a0Roosevelt<\/a>\u00a0vergeleek de oorlogsverklaring tegen Frankrijk met een dolksteek in de rug.<\/p>\n

Later dat jaar viel Itali\u00eb\u00a0Griekenland<\/a>\u00a0aan. Mussolini wilde hiermee Hitler enigszins de wind uit de zeilen nemen en voorkomen dat de Tweede Wereldoorlog een puur Duitse oorlog zou worden. Bovendien was hij gefrustreerd over het feit dat de Duitsers hem telkens voor voldongen feiten stelden, zoals de bezetting van de\u00a0Roemeense<\/a>\u00a0olievelden. De Grieken konden de Italiaanse aanvallen afslaan en konden zelfs stukken Albanees grondgebied op de Italianen veroveren. Griekenland, voordien pro-As, werd nu in het kamp van de geallieerden gedwongen en de mogelijkheid dreigde dat de Britten in Griekenland zouden landen en de door de As beheerste\u00a0Balkan<\/a>\u00a0zouden bedreigen. Pas toen de Duitsers in\u00a01941<\/a>\u00a0in enkele weken de hele Balkan onder de voet hadden gelopen, capituleerden de Grieken. Mussolini kon delen van\u00a0Dalmati\u00eb<\/a>,\u00a0Kosovo<\/a>\u00a0en\u00a0Epirus<\/a>\u00a0aan zijn grondgebied toevoegen maar het was wederom duidelijk dat dit slechts mogelijk was geweest met Duitse steun. Op de Balkan vluchtten veel joden naar de door de Italianen bezette gebieden omdat de Italiaanse bevelhebbers niet wilden meewerken aan de Jodenvervolging.<\/p>\n

Eind 1940 begonnen de Italianen ook de oorlog in Noord-Afrika tegen\u00a0Egypte<\/a>\u00a0en\u00a0Brits-Somaliland<\/a>, hoewel de militaire leiders protesteerden en Mussolini met ontslag moest dreigen voor ze gehoorzaamden. De Italiaanse opmars in Afrika begon met een bescheiden succesje door de verovering van het zwak verdedigde Brits-Somaliland. De aanval op Egypte werd door de Britten tot staan gebracht. Pas toen de Duitsers het\u00a0Afrikakorps<\/a>\u00a0onder\u00a0Erwin Rommel<\/a>\u00a0stuurden, boekten de Italianen weer terreinwinst. In de loop van 1941 ging\u00a0Italiaans-Oost-Afrika<\/a>\u00a0echter in zijn geheel verloren. Naarmate de oorlog vorderde, verliep deze steeds dramatischer voor Itali\u00eb.<\/p>\n

Door al deze zwakke prestaties van het Italiaanse leger toonde dit zich niet echt als het evenbeeld van de eertijds zegevierende Romeinse\u00a0legioenen<\/a>\u00a0en Mussolini leed ernstig gezichtsverlies bij zijn fascistische ‘collega-dictators’. In de zomer van\u00a01941<\/a>\u00a0vielen de Duitsers de\u00a0Sovjet-Unie<\/a>\u00a0binnen – zeer tegen de zin van Mussolini, die liever wilde dat Hitler meer aandacht aan het Middellandse Zeegebied zou schenken. Mussolini stuurde wel enkele\u00a0divisies<\/a>\u00a0naar de Sovjet-Unie. Hoewel de Italiaanse divisies redelijk presteerden in de Sovjet-Unie, moest Mussolini vaststellen dat langzamerhand\u00a0Antonescu<\/a>\u00a0een belangrijker bondgenoot voor Hitler aan het worden was.<\/p>\n

In 1942 namen de Italiaanse troepen ten slotte nog in samenwerking met de Duitsers deel aan\u00a0Operatie Anton<\/a>, de bezetting van het resterende deel van Frankrijk in reactie op de geallieerde bezetting van Frans Noord-Afrika (Operatie Toorts<\/a>).\u00a0Corsica<\/a>\u00a0en een deel van Zuid-Frankrijk werden bezet, maar het was duidelijk dat de tijd voor Itali\u00eb begon op te raken.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Afgezet<\/h2>\n<\/div>\n
\n
\n

Militaire tegenslagen<\/h3>\n<\/div>\n

Inmiddels hadden de Britten de Italianen uit\u00a0Ethiopi\u00eb<\/a>\u00a0verdreven, waarna\u00a0Haile Selassie<\/a>\u00a0weer op de troon was gezet. Ook\u00a0Italiaans-<\/a>\u00a0en\u00a0Brits-Somaliland<\/a>\u00a0werden bezet. Ook in\u00a0Noord-Afrika<\/a>\u00a0werden de As-troepen langzaam maar zeker teruggedreven door de\u00a0geallieerden<\/a>, waarbij het Duitse Afrika-korps verreweg de meeste weerstand bood. Op\u00a013 mei<\/a>\u00a01943<\/a>\u00a0capituleerden de Duitse en Italiaanse troepen in Afrika, waardoor de weg naar Itali\u00eb voor de geallieerden open lag. Op\u00a010 juli<\/a>\u00a0landden Britse en Amerikaanse troepen op\u00a0Sicili\u00eb<\/a>.<\/p>\n

Mussolini was door alle tegenslagen steeds apathischer geworden, terwijl ook zijn gezondheid steeds verder achteruitging. Iedere bijeenkomst met Hitler werd een frustratie daar deze hem de les las over de militaire teleurstellingen. Mussolini gaf de Italianen de schuld van de mislukkingen. Hij wilde zelfs de\u00a0Apennijnen<\/a>\u00a0herbebossen<\/a>\u00a0‘zodat het klimaat kouder wordt met meer sneeuw (…) zodat dit middelmatige volk gehard wordt’.[<\/span>10]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Arrestatie<\/h3>\n<\/div>\n

Bij veel Italiaanse fascisten rezen twijfels over de capaciteiten van Mussolini. Koning\u00a0Victor Emmanuel III<\/a>\u00a0had er reeds in\u00a01940<\/a>\u00a0aan gedacht om Mussolini te vervangen. Steeds meer stemmen gingen op om Mussolini af te zetten. Het waren de graven\u00a0Galeazzo Ciano<\/a>\u00a0en\u00a0Dino Grandi<\/a>\u00a0(resp. schoonzoon van de Duce en de minister van Financi\u00ebn), die de leiding namen over een groep fascisten die Mussolini wilden afzetten. Grandi verzocht Mussolini om de\u00a0Fascistische Grote Raad<\/a><\/i>\u00a0bijeen te roepen, de hoogste regeringsinstantie. Op 24 juli 1943 riep Mussolini nietsvermoedend[<\/span>11]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0de Raad – die al sinds 1940 niet meer bijeen was gekomen – bijeen. Grandi diende een motie in waarin hij het aftreden van Mussolini eiste. De meerderheid van de leden stemde v\u00f3\u00f3r de motie. Mussolini, die de Raad slechts als een adviesorgaan zag, vond de stemming niet bindend en ging naar huis. Een dag later bezocht hij Victor Emmanuel III, die hem meedeelde dat hij maarschalk\u00a0Pietro Badoglio<\/a>\u00a0zou benoemen tot minister-president.<\/p>\n

Mussolini werd bij het verlaten van het paleis in opdracht van de koning gearresteerd en zogenaamd ‘om veiligheidsredenen’ naar het eilandje\u00a0Ponza<\/a>\u00a0overgevlogen. Later werd hij naar de\u00a0Gran Sasso<\/a>\u00a0in de\u00a0Abruzzen<\/a>\u00a0gebracht. Hij scheen te berusten in zijn lot. Toen de Italianen echter capituleerden en de regering van Itali\u00eb beloofde om Mussolini uit te leveren om te worden berecht, werd hij zenuwachtig.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Bevrijding en dood<\/h2>\n<\/div>\n

Op\u00a012 september<\/a>\u00a01943<\/a>\u00a0werd Mussolini plotseling bevrijd door middel van een Duitse luchtlandingsoperatie onder leiding van\u00a0SS<\/a>–majoor<\/a>\u00a0Otto Skorzeny<\/a>. Hij werd naar Duitsland overgevlogen en werd daar herenigd met zijn familie en enkele fascisten.<\/p>\n

\n
\n

<\/span>Republiek van Sal\u00f2<\/h3>\n<\/div>\n
<\/a>
Villa Feltrinelli, de residentie van Mussolini te\u00a0Gargnano<\/a>\u00a0gedurende 1943-1945<\/figcaption><\/figure>\n

Hitler drong er bij Mussolini op aan om opnieuw regeringsleider te worden van Itali\u00eb. Hij was verbijsterd de Duce, die hij zo bewonderd had, in zo’n slechte en apathische conditie te zien. Mussolini had hoegenaamd geen belangstelling meer voor het vormen van een nieuwe regering en wilde zich uit de politiek terugtrekken. Binnen de nazitop gingen stemmen op om de sterk pro-Duitse\u00a0Roberto Farinacci<\/a>\u00a0tot staatshoofd of regeringsleider te maken, maar daar wilde Hitler niets van weten: het moest Mussolini zijn. Uiteindelijk zwichtte Mussolini voor Duitse dreigementen om\u00a0Milaan<\/a>,\u00a0Turijn<\/a>\u00a0en\u00a0Genua<\/a>\u00a0te vernietigen.[bron?]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n

Met enkele fanatieke volgelingen vestigde hij zich aan het\u00a0Gardameer<\/a>\u00a0(in\u00a0Sal\u00f2<\/a>) in Noord-Itali\u00eb<\/a>, waar Mussolini de\u00a0Italiaanse Sociale Republiek<\/a>\u00a0uitriep en president en premier werd. Deze republiek was een door de Duitsers beheerste politiestaat, die antisemitischer was dan zijn voorganger. Mussolini liet de personen die tegen hem hadden gestemd in de\u00a0Fascistische Grote Raad<\/a>\u00a0in\u00a0Verona<\/a>\u00a0berechten. Deze\u00a0showprocessen<\/a>\u00a0eindigden met het uitspreken van de doodstraf voor deze personen. Zij werden op stoelen vastgebonden en door een vuurpeloton met rugschoten gefusilleerd. Onder hen die het leven verloren, bevonden zich\u00a0Emilio De Bono<\/a>,\u00a0Giovanni Marinelli<\/a>\u00a0en Mussolini’s schoonzoon\u00a0Galeazzo Ciano<\/a>.<\/p>\n

De Italiaanse Sociale Republiek moest gebieden afstaan aan Duitsland en Kroati\u00eb, waar Mussolini sterk op tegen was. Naar eigen zeggen zou hij dit direct tegen Hitler hebben gezegd, die hier echter geen boodschap aan had. Het toonde aan wie echt de baas was in Itali\u00eb. Dit betekende voor joodse vluchtelingen die wegens de Italiaanse weigering joden te vervolgen hun toevlucht hier hadden gezocht, dat ze opnieuw moesten vluchten. Achterblijvers werden vrijwel onmiddellijk opgepakt door de Duitse en Kroatische autoriteiten en (alsnog) naar de vernietigingskampen in Polen gestuurd. Ook in de republiek zelf werd harder tegen joden opgetreden. Onder Duitse supervisie begon men nu werk te maken van de Jodenvervolgingen, hoewel ook nu nog de uitvoering hiervan bemoeilijkt werd.<\/p>\n

Het grondgebied dat de republiek beheerste werd bovendien als gevolg van de geallieerde opmars steeds kleiner. Italiaanse soldaten vochten voor of tegen deze republiek. Zo ontstond een\u00a0burgeroorlog<\/a>. De fascisten steunden de Duitsers, en de regering-Badoglio de geallieerden. Bovendien nam ook binnen de Italiaanse Sociale Republiek de partizanenactiviteit toe.<\/p>\n

Mussolini bezat geen macht; de werkelijke macht lag in handen van de bezetter. Mussolini besefte dit zelf maar al te goed, maar wist evenzeer dat hij van Hitler afhankelijk was. Hij leed aan\u00a0depressies<\/a>, maar kwam soms toch met grootse plannen: de industrie moest worden genationaliseerd, evenals de landbouw. Er moest een coalitieregering komen van fascisten en socialisten. Mussolini woonde in deze periode in\u00a0Gargnano<\/a>\u00a0aan het\u00a0Gardameer<\/a>. Echt regeren deed hij niet meer. Hij hield zich voornamelijk bezig met het schrijven van zijn memoires.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Dood<\/h3>\n<\/div>\n
<\/a>
Van links naar rechts de levenloze lichamen van de voormalige communistische politicus\u00a0Nicola Bombacci<\/a>, de Duce Benito Mussolini, zijn minnares\u00a0Clara Petacci<\/a>, de minister\u00a0Alessandro Pavolini<\/a>\u00a0en de fascistische politicus\u00a0Achille Starace<\/a>, tentoongesteld in de\u00a0Plaza Loreto<\/a>\u00a0in de stad\u00a0Milaan<\/a>\u00a0in 1945.<\/figcaption><\/figure>\n
<\/a>
Een kruis te\u00a0Mezzegra<\/a>\u00a0geeft de plaats van Mussolini’s executie op 28 april 1945 aan<\/figcaption><\/figure>\n

In 1945 stootten de geallieerden door tot in de\u00a0Povlakte<\/a>, terwijl de partizanen van\u00a0Tito<\/a>\u00a0enkele oostelijke gebieden bezetten en Italiaanse partizanen overal de macht overnamen. In april 1945 voerde de\u00a0SS<\/a>\u00a0achter de rug van Mussolini besprekingen met de geallieerden. Toen Mussolini hierachter kwam was het te laat: de Duitsers hadden in Itali\u00eb gecapituleerd. Mussolini vatte vervolgens het plan op om met 3000 ’trouwe fascisten’ in de\u00a0Alpen<\/a>\u00a0een\u00a0guerrillaoorlog<\/a>\u00a0te voeren, maar slechts twaalf kwamen opdagen.[<\/span>12]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n

Mussolini vluchtte naar\u00a0Milaan<\/a>, en trachtte daar te onderhandelen met het Italiaanse verzet, wat mislukte. Vermomd als Duits militair vluchtte hij naar de Italiaans-Zwitserse grens waar hij zich aansloot bij een SS-colonne<\/a>\u00a0op weg naar Oostenrijk. Op\u00a027 april<\/a>\u00a01945 werd deze colonne in\u00a0Musso<\/a>, bij\u00a0Dongo<\/a>\u00a0aan het\u00a0Comomeer<\/a>, aangehouden en door Italiaanse partizanen op zwarthemden gecontroleerd. Mussolini, die vergezeld werd door\u00a0Clara Petacci<\/a>, sinds 1936 zijn\u00a0ma\u00eetresse<\/a>, droeg een Duits uniform en had een helm over zijn hoofd getrokken. Hij deed alsof hij dronken was. Mussolini werd echter door\u00a0Urbano Lazzaro<\/a>\u00a0herkend en gearresteerd.<\/p>\n

Op 28 april 1945 werden Mussolini en zijn vriendin ge\u00ebxecuteerd op bevel van de leider van de partizanen in Milaan (het\u00a0Comitato di liberazione nazionale dell’Alta Italia<\/i>),\u00a0Sandro Pertini<\/a>.[<\/span>13]<\/span><\/span><\/a><\/sup>[<\/span>14]<\/span><\/span><\/a><\/sup>[<\/span>15]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Mussolini’s volgelingen en reisgenoten Bombacci, Pavolini, Starace en Buffarini werden eveneens doodgeschoten.[<\/span>16]<\/span><\/span><\/a><\/sup><\/p>\n

Vele andere verhalen kwamen van veronderstelde ooggetuigen.[<\/span>17]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Zo’n andere lezing[<\/span>18]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0luidt als volgt: naar het schijnt wilden de partizanen hem eerst berechten, maar werd het koppel ontvoerd door de partizanenleider\u00a0kolonel<\/a>\u00a0Valerio (werkelijke naam:\u00a0Walter Audisio<\/a>) die hier niet op wilde wachten. Audisio vertelde hen dat hij hen wilde bevrijden, maar bracht de twee naar een stille plek in\u00a0Giulino di Mezzegra<\/a>\u00a0aan het\u00a0Comomeer<\/a>\u00a0om ze te executeren. Clara Petacci sprong voor Mussolini waarop ze als eerste werd neergeschoten. Alvorens Mussolini zelf aan de beurt was zou hij de laatste woorden “Schiet mij in de borst” hebben uitgesproken, hoewel hij volgens anderen om zijn leven smeekte.[<\/span>12]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Audisio zelf zou altijd blijven volhouden dat hij Mussolini en Petacci had gedood, en dat hij handelde op bevel van het Nationaal Bevrijdingscomit\u00e9, dat een doodvonnis tegen Mussolini zou hebben uitgesproken. Lazzaro heeft dit ontkend en verklaard dat Mussolini zonder enige vorm van proces was ge\u00ebxecuteerd. Nadien keerde Audisio terug om ondanks protesten van Lazzaro en andere partizanen de overgebleven vooraanstaande fascisten te fusilleren. Hieronder was ook Clara’s broer Marcello Petacci, die probeerde te ontsnappen door in het Comomeer te springen en bij deze poging gedood werd. Van de zitting van het Nationaal Bevrijdingscomit\u00e9 die volgens Audisio op 28 april 1945 te Dongo zou hebben plaatsgevonden en waarin Mussolini en anderen ter dood zouden zijn veroordeeld, zijn geen bewijsstukken of notulen bekend.<\/p>\n

De lichamen werden naar Milaan overgebracht waar ze tentoongesteld werden. Op de Piazzale Loreto werden de lijken van Mussolini en Petacci, samen met die van drie lotgenoten, aan de voeten opgehangen aan een portaalbalk van een benzinestation, waar ze werden bespot en aangevallen door de menigte. Een dag later werd Mussolini in Milaan begraven in een anoniem graf op de begraafplaats Musocco. In april\u00a01946<\/a>\u00a0werd zijn lichaam gestolen door de werkloze fascist Domenico Leccisi, die alsnog een offici\u00eble begrafenis wilde afdwingen.[<\/span>19]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Toen dat niets opleverde werd het een maand later bij een\u00a0klooster<\/a>\u00a0in Milaan ingeleverd. Daar werd het in beslag genomen door de politie, die zorgde voor een waardige maar stilgehouden begrafenis onder een altaar in een ander\u00a0klooster<\/a>\u00a0bij\u00a0Legnano<\/a>. In\u00a01957<\/a>\u00a0werd Mussolini door de familie herbegraven in de buurt van zijn geboortedorp\u00a0Predappio<\/a>.<\/p>\n<\/section>\n<\/section>\n

\n
\n

Reputatie<\/h2>\n<\/div>\n

Vele Italianen verdedigen Mussolini: tussen 1922 en 1940 zou hij veel goede dingen hebben gedaan, het spreekwoordelijke maar feitelijk onjuiste ‘de treinen op tijd laten rijden’. Hij schonk hun grootouders bijvoorbeeld een woning, fuseerde de spoorwegmaatschappijen of was een groot staatsman die Itali\u00eb op de kaart zette. In kiosken en\u00a0ramsjboekhandels<\/a>\u00a0in Rome kon men ten minste tot 2000 recente propagandaboeken en -blaadjes over Mussolini aantreffen.[bron?]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Binnen de\u00a0Alleanza Nazionale<\/a>, een grote rechtse politieke partij die is voortgekomen uit de fascistische\u00a0MSI<\/a>, en fascistische splintergroeperingen vindt men nu de bewonderaars van Mussolini. Kleindochter\u00a0Alessandra Mussolini<\/a>\u00a0zat in het parlement voor de rechtse partijen en is trots op haar grootvader.<\/p>\n

Hierbij kan men de kanttekening plaatsen dat Mussolini’s regime in zekere zin werd overschaduwd door de oorlogsmisdaden van\u00a0nazi-Duitsland<\/a>. Vergeleken met Hitler leek Mussolini een relatief ‘zachtaardige’ dictator. Ook wordt vaak beweerd dat Itali\u00eb pas in het ongeluk gestort werd op het moment dat Mussolini zich met Duitsland had verbonden en aan de geallieerden de oorlog verklaarde. Mussolini zou in deze lezingen als een gerespecteerd staatsman de geschiedenis ingegaan zijn, wanneer hij zich in het buitenlands beleid even tactisch had opgesteld als in het binnenlands beleid. Hier wordt echter vaak tegen ingebracht[<\/span>20]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0dat ook Mussolini’s regime en beweging een terreur vormden waarbij vanaf het begin niet geschroomd werd buitensporig geweld te gebruiken tegen andersdenkenden waardoor veel doden vielen, en al voor de Tweede Wereldoorlog buitenlandse agressie werd getoond jegens Ethiopi\u00eb, daarbij het gebruik van chemische wapens en massamoord niet schuwend.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Grootheidswaan<\/h2>\n<\/div>\n

Volgens de\u00a0psychologe<\/a>\u00a0Kay Redfield Jamison<\/a>, expert op het gebied van de\u00a0bipolaire stoornis<\/a>, was Mussolini chronisch\u00a0hypomaan<\/a>. Van jongs af aan had hij\u00a0grootheidswaan<\/a>\u00a0en die hield hij zijn hele leven. Zijn stemming was veelal euforisch, maar hij was ook vaak prikkelbaar, onverdraagzaam en achterdochtig. Zijn rusteloosheid was legendarisch.[<\/span>21]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Een diagnose van een dergelijke stoornis kan echter niet of nauwelijks worden gesteld als iemand niet meer in leven is.<\/p>\n

<\/a>
Villa Carpena bij\u00a0Forl\u00ec<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/section>\n
\n
\n

Woningen<\/h2>\n<\/div>\n

Mussolini had een villa op het destijds Italiaanse eiland\u00a0Rhodos<\/a>. De villa staat er nog, maar is in vervallen toestand. Er zijn plannen om de villa op te knappen. In Rome gebruikte Mussolini\u00a0Villa Torlonia<\/a>\u00a0als residentie.
Een andere Villa Mussolini in\u00a0Riccione<\/a>\u00a0is nu een museum. Villa di Mussolini (Villa Carpena Museo Mussolini<\/i>) te\u00a0Forl\u00ec<\/a>, waar Mussolini soms met zijn gezin verbleef, is ook te bezichtigen.[<\/span>22]<\/span><\/span><\/a><\/sup>\u00a0Later resideerde hij, tijdens de Republiek van Sal\u00f2, in Villa Feltrinelli te\u00a0Gargnano<\/a>.<\/p>\n<\/section>\n

\n
\n

Film<\/h2>\n<\/div>\n