Bronnenlijst over autocratie

Hieronder een overzicht van betrouwbare websites, rapporten en boeken — gemengd Nederlands- en Engelstalig — verdeeld in vier categorieën.

Onderzoeksinstituten en data-indices

Engelstalig

• V-Dem Institute (Varieties of Democracy) — v-dem.net Universiteit van Göteborg. Levert de meest gedetailleerde dataset ter wereld over democratie en autocratie. Hun jaarlijkse Democracy Report (recent: 25 Years of Autocratization – Democracy Trumped?, 2025) meet onder andere de mate van autocratisering per land.
• Freedom House — Freedom in the World — freedomhouse.org Jaarlijks rapport over politieke rechten en burgerlijke vrijheden in 195 landen. De editie 2026, The Growing Shadow of Autocracy, schetst de verschuiving van democratie naar autocratie wereldwijd.
• Bertelsmann Transformation Index (BTI) — bti-project.org Classificeert ontwikkelingslanden en transitielanden op een schaal van democratie tot autocratie en analyseert kwaliteit van bestuur.
• Polity Project (Center for Systemic Peace) — systemicpeace.org Klassieke politicologische dataset (sinds 1800) met de Polity-score, veel gebruikt in academisch onderzoek naar regimetypen.
• Our World in Data — Democracy — ourworldindata.org/democracy Toegankelijke visualisaties die V-Dem-, BTI- en Polity-data combineren. Goede instap voor cijfers en grafieken.
• Economist Intelligence Unit — Democracy Index — eiu.com Jaarlijkse ranglijst met categorieën full democracy, flawed democracy, hybrid regime en authoritarian regime.

Nederlandstalige bronnen

• Montesquieu Instituut — montesquieu-instituut.nl Onafhankelijk wetenschappelijk instituut over parlementaire democratie in Europa. Publiceert columns en analyses, onder meer Wim van Meurs’ Autocratisering en statistiek (2025).
• Kennisplatform Openbaar Bestuur — Verkenning democratische erosie in Nederland (2024) — kennisopenbaarbestuur.nl (PDF) Uitgebreide verkenning in opdracht van het ministerie van BZK over democratische achteruitgang en weerbaarheid in Nederland.
• Clingendael Instituut — clingendael.org Nederlands instituut voor internationale betrekkingen. Publiceert geregeld over autoritaire regimes (Rusland, China, Iran) en de geopolitieke gevolgen voor Europa.
• WRR — Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid — wrr.nl Adviesrapporten over de toekomst van de rechtsstaat en democratische instituties, met aandacht voor autoritaire trends.
• Rob — Raad voor het Openbaar Bestuur — raadopenbaarbestuur.nl Rapporten zoals Zoeken naar waarheid en analyses over de weerbaarheid van de democratie tegen autoritaire dynamiek.
• Stichting Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen publiceert via Internationale Spectator — internationalespectator.nl Toegankelijke artikelen in het Nederlands over autocratieën, hybride regimes en geopolitiek.

Sleutelboeken

• Anne Applebaum — Autocracy, Inc.: The Dictators Who Want to Run the World (Doubleday, 2024). Beschrijft hoe moderne autocratieën (Rusland, China, Iran, Venezuela) als netwerk samenwerken — financieel, technologisch, propagandistisch — om de democratische wereldorde te ondermijnen. Nederlandse vertaling: Autocratie BV (Nieuw Amsterdam).
• Steven Levitsky & Daniel Ziblatt — How Democracies Die (2018) en Tyranny of the Minority (2023). Harvard-politicologen analyseren hoe verkozen leiders democratieën van binnenuit afbreken. NL-vertaling: Hoe democratieën sterven.
• Timothy Snyder — On Tyranny: Twenty Lessons from the Twentieth Century (2017) en The Road to Unfreedom (2018). Yale-historicus over de historische patronen van autoritarisme. NL: Over tirannie en De weg naar onvrijheid.
• Larry Diamond — Ill Winds: Saving Democracy from Russian Rage, Chinese Ambition, and American Complacency (2019). Stanford-politicoloog over de mondiale “democratic recession”.
• Sergei Guriev & Daniel Treisman — Spin Dictators: The Changing Face of Tyranny in the 21st Century (Princeton, 2022). Over de verschuiving van openlijk gewelddadige naar manipulatieve, mediagestuurde autocratieën.
• Yascha Mounk — The People vs. Democracy (2018). Over populisme als opmaat naar illiberale democratie. NL: Tegen de wil van het volk.
• Hannah Arendt — The Origins of Totalitarianism (1951). Klassieker die nog steeds de basis vormt voor het begrip van totalitaire en autoritaire regimes. NL: Totalitarisme.
• Caspar van den Berg & Tom-Jan Meeus (red.) — De democratische rechtsstaat onder druk Recente Nederlandstalige bundels over erosie van rechtsstatelijke instituties.

Aanvullende kwaliteitsbronnen

• Journal of Democracy — journalofdemocracy.org Toonaangevend academisch tijdschrift (Johns Hopkins / NED) met veel open-access artikelen over autocratisering, hybride regimes en democratische weerbaarheid.
• Carnegie Endowment — Democracy, Conflict & Governance Program — carnegieendowment.org Beleidsgerichte analyses, onder andere over de werking van moderne autocratieën.
• International IDEA — Global State of Democracy Report — idea.int Jaarlijks rapport van het intergouvernementele instituut in Stockholm met regionale dieptestudies.
• Authoritarianism Research Network (ARN) — Academisch netwerk dat onderzoek bundelt; veel publicaties via Cambridge University Press en Routledge.
• Foreign Affairs — Autocracy-archief — foreignaffairs.com Recensies en essays op hoog niveau, zoals het overzichtsstuk van G. John Ikenberry uit 2024 over autocratie en tirannie.