72 procent van de wereldbevolking woont in landen met een autocratisch regime. Dat blijkt uit onderzoek van Human Rights Watch. Daarmee zitten we weer op het niveau van 1985, tijdens de Koude Oorlog. Volgens de organisatie hebben inwoners van grote wereldmachten zoals China, Rusland en zelfs de Verenigde Staten minder vrijheid dan twintig jaar geleden. ‘Wat opvalt, is de snelle achteruitgang in de Verenigde Staten in slechts één jaar tijd. Daar luiden we de noodklok om’, zegt Sabrina Brandt, directeur van Human Rights Watch Nederland. (…)
Index
De organisatie baseert zich op een index van een Zweedse universiteit, die met behulp van diverse indicatoren meet hoe vrij en democratisch landen zijn. ‘Dat bijna driekwart van de wereldbevolking nu in een niet volledig vrij land woont, is een enorme verandering ten opzichte van vijftien jaar geleden’, zegt Brandt. Ze verwijst naar voorbeelden zoals Hongarije, waar de regering rechten van de LHBTIQ+-gemeenschap beperkt, en de Verenigde Staten, waar demonstraties steeds harder worden aangepakt.
Human Rights Watch waarschuwt dat deze trend gevolgen heeft voor de wereldorde. ‘Mensenrechten gelden universeel, dat is één van de lessen van de Tweede Wereldoorlog. Maar sommige Europese landen, waaronder Nederland, herinterpreteren deze rechten, bijvoorbeeld voor migranten, en dat vinden wij zeer zorgelijk’, benadrukt Brandt.
Kans op conflict
Autocratie vergroot bovendien de kans op conflict. Onderzoek van een Amerikaanse Nobelprijswinnaar laat zien dat democratische en open landen doorgaans meer economische groei en veiligheid kennen. ‘Het verdwijnen van dit systeem, gecombineerd met ondermijning van internationaal recht, zien we terug in de toenemende conflicten in de wereld’, zegt Brandt.
Human Rights Watch roept de Europese Unie op om zich stevig uit te spreken voor democratische waarden en samen strategische allianties te vormen. ‘Alleen door samenwerking kunnen we een tegengewicht bieden tegen de opkomst van een nieuwe multipolaire orde’, sluit Brandt af.
Fleur Nuijten
BNR Nieuws van 4 februari 2026
Lees hier het volledige artikel.
Afbeelding: Wikimedia Commons Hassan Rouhani, Vladimir Putin, and Recep Tayyip Erdogan 22 November 2017
